Tháng 04, 2019
Thứ ba
Thứ Bảy, ngày 18/05/2019 08:01 AM (GMT+7)

“Không có KH&CN thì TP.HCM không thể phát triển được như vậy”

Đó là khẳng định của PGS.TS Lê Hoài Quốc, nguyên Trưởng Ban quản lý khu công nghệ cao TP.HCM (SHTP) với Khám Phá nhân Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam 18/5.

“Không có KH&CN thì TP.HCM không thể phát triển được như vậy” - 1

Là người từng gắn bó và chứng kiến sự phát triển của ngành KH&CN TP.HCM, theo ông, KH&CN đã đóng góp như thế nào vào bức tranh phát triển kinh tế của TP trong thời gian qua? Điều này được thể hiện cụ thể như thế nào?

Đây là một câu hỏi hoàn toàn đúng, nó làm tường minh được những đóng góp của KH&CN vào sự phát triển kinh tế nói chung. Để làm được rõ điều này, cần sự vào cuộc của ngành thống kê. Tuy nhiên, ở góc độ cá nhân, tôi cho rằng thông qua chỉ số TFP chúng ta có thể thấy rõ sự đóng góp của KHCN vào sự phát triển của TP.HCM.

Rõ ràng, tỷ trọng đóng góp của các yếu tố năng suất tổng hợp (TFP) vào GRDP (Tổng sản phẩm nội địa trên địa bàn thành phố) đã tăng trưởng theo hàng năm. Trong đó, năm 2016 TFP đạt 35,3%. Năm 2017, TFP đạt 36,7% và năm 2018, chỉ số TFP dự kiến đạt 38,1%.

Chắc chắn không có KHCN thì TP không thể phát triển được như vậy. Có thể thấy rõ điều này qua tốc độ tăng trưởng kinh tế hàng năm của TP.HCM. Cụ thể, theo thống kê, tốc độ tăng trưởng GRDP trên địa bàn TP ước đạt mức 8,3% trong năm 2018, so với con số 8,25% năm 2017.

Tuy nhiên, đóng góp của khoa học công nghệ vào tăng trưởng GRDP là từ đâu? Theo tôi, hiện nay phần lớn chính là từ doanh nghiệp. Khi DN mua công nghệ mới về, sản xuất hàng hoá, đưa sản phẩm mới, dịch vụ mới ra xã hội sẽ làm cho kinh tế phát triển.

Trong thế giới kết nối ngày nay, các hoạt động giao lưu kinh tế, văn hoá, KHCN ngày càng mở rộng quy mô với tốc độ ngày càng cao... Các thành tựu KHCN từ các nước phát triển sẽ lan dần sang các nước khác. Chẳng hạn, ở Mỹ có công nghệ nhận dạng khuôn mặt được đưa vào điện thoại iPhone, hay một thiết bị kiểm tra an ninh ra đời là chỉ 1 thời gian sau là sản phẩm đó được bán tại Việt Nam.

Thông qua các hoạt động nhập khẩu – xuất khẩu, thông qua hoạt động đầu tư của các DN trong nước cũng như các DN FDI hay thông qua việc trao đổi các chuyên gia giữa các trường đại học, viện, trung tâm nghiên cứu trong nước với quốc tế mà quá trình chuyển giao công nghệ được thực hiện.

Sự đóng góp của KHCN vào tăng trưởng GDP của quốc gia còn được diễn ra trong những quá trình nghiên cứu, ứng dụng những thành tựu tiên tiến trong khoa học quản lý, khoa học Logistics thể hiện qua việc áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại, các phần mềm chuyên dụng trong quản lý nguồn lực DN…   

Phần tự nghiên cứu – phát triển từ trường đại học, viện nghiên cứu của các nhà khoa học trong nước hay trong thành phố góp phần vào đào tạo nhân lực và vào tăng trưởng cũng có tuy nhiên còn rất  khiêm tốn.

Theo quan điểm của ông, chính sách thúc đẩy phát triển KH&CN tại TP.HCM trong thời gian qua có gì nổi trội?

Về mặt chính sách của quốc gia đối với phát triển khoa học công nghệ, hiện Nhà nước đã có nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, và phát triển xây dựng hạ tầng - tiềm lực cho KHCN. Ngoài ra, Nhà nước cũng có các chính sách phát triển khoa học công nghệ trong các lĩnh vực như: y tế, công nghiệp phụ trợ…

“Không có KH&CN thì TP.HCM không thể phát triển được như vậy” - 2

Riêng tại TP.HCM, nơi được coi là đầu tàu quốc gia cũng có rất nhiều các chính sách nhằm thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ do Sở KH&CN TP là đầu mối thực hiện các chương trình: Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; Hợp tác và kết nối; Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (SpeedUp);  Hỗ trợ doanh nghiệp (Hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ và sản phẩm; Tư vấn, môi giới chuyển giao công nghệ...); Lĩnh vực nông nghiệp (Hỗ trợ triển khai ứng dụng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp…

Bên cạnh đó, TP.HCM cũng có nhiều chương trình hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ, thương mại hóa sản phẩm, kích cầu đầu tư...

Trong số các chương trình của thành phố như đã nêu trên, trên thực tế một số chương trình hỗ trợ đầu tư có tác động gián tiếp thúc đẩy đổi mới công nghệ như Chương trình kích cầu đầu tư của TP. HCM đã đem lại hiệu quả rõ rệt tại một số doanh nghiệp.

Tuy nhiên, xét một cách tổng thể, các chương trình phát triển KHCN vẫn chưa đem lại nhiều sản phẩm được đưa vào cuộc sống. KH&CN chưa đóng được vai trò là động lực cho phát triển kinh tế. Nguyên nhân thì có nhiều, trong đó theo tôi chúng ta chưa có chính sách hữu hiệu để tạo động lực kết nối giữa nhà khoa học với doanh nghiệp. 

Vậy TP.HCM nên làm gì để KH&CN thực sự đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội?

Nếu xem các bài học của các nước đi trước Việt Nam như Nhật Bản hay Hàn Quốc, rõ ràng những bài học từ thực tiễn phát triển của họ rất tốt để chúng ta tham khảo và học hỏi.

Điển hình như tại Hàn Quốc. Sau nhiều thử nghiệm không thành công để kết nối các nhà khoa học với doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) là những DN hầu như không có khả năng tài chính để đầu tư cơ sở vật chất và nhân lực cho nghiên cứu - phát triển trong thập kỷ 1960 - 1970, Chính phủ Hàn Quốc đã quyết định thực hiện chương trình phát triển các Viện nghiên cứu và chuyển giao công nghệ công nghiệp với tên gọi là các Viện KITECH (Korea Institute of Industrial Technology).

Thông qua các chuỗi chính sách tạo động lực kết nối các DN vừa và nhỏ với các nhà khoa học đang nắm giữ được các công nghệ từ các trường đại học, viện nghiên cứu trong nước thông qua các Viện KITECH chuyên ngành. Những Viện này được đầu tư trang thiết bị nghiên cứu và chế tạo rất hiện đại để triển khai quá trình đào tạo và chuyển giao công nghệ công nghiệp cho doanh nghiệp.

Hiện nay mô hình “tam giác” kết nối giữa các Viện KITECH với hai nhóm gồm các nhà khoa học và DN đang ngày càng phát triển mạnh mẽ không chỉ tại Hàn Quốc mà còn ra hải ngoại tại những quốc gia có các doanh nghiệp Hàn Quốc đến đầu tư.  

“Không có KH&CN thì TP.HCM không thể phát triển được như vậy” - 3

Trong mô hình này, doanh nghiệp có thể đặt hàng cho nhà khoa học với các đề bài cụ thể để giải các bài toán về công nghệ theo nhu cầu của doanh nghiệp thông qua các viện KITECH. Nhà nước cũng hỗ trợ doanh nghiệp thông qua việc cấp ngân sách cho đào tạo nhân lực trong các dự án chuyển giao công nghệ... Chính sách này đã giúp cho nhiều doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ được chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ để đủ sức tham gia vào các chuỗi cung ứng nội địa cho những DN lớn sản xuất những sản phẩm công nghệ tiên tiến hàng đầu thế giới.

Các chính sách của Hàn Quốc, Nhật Bản cũng giúp tạo ra các doanh nghiệp lớn làm đầu tàu để kéo theo sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp phụ trợ. 

Quay trở lại Việt Nam, nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam chiếm tới 96%. Trong số này, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ chiếm tới hơn 90%. Mà đã là doanh nghiệp nhỏ thì họ không có khả năng đầu tư thiết bị máy móc và nghiên cứu. Trong khi tại các trường đại học, viện nghiên cứu thì thừa đội ngũ giáo sư, tiến sĩ... Nhưng không có nhiều hoạt động nghiên cứu nhằm giải quyết những vấn đề DN quan tâm.

Hàn Quốc cũng đã từng gặp vấn đề như ở ta, và KITECH ra đời đã giải quyết các vấn đề này. 

Thông qua chương trình quốc gia về phát triển KHCN do Bộ Kinh tế Tri thức quản lý, khi doanh nghiệp cần công nghệ gì cho sản phẩm gì, họ sẽ gửi yêu cầu tới cơ quan tiếp nhận (tương đương như Sở ở Việt Nam). Sau đó, họ sẽ đánh giá tác động xã hội đối với yêu cầu này của doanh nghiệp, nếu được chấp nhận Nhà nước sẽ phân bổ một lượng kinh phí, giao về cho các viện KITECH chịu trách nhiệm triển khai kết nối. 

Cơ quan này sẽ chọn ra các chuyên gia/ nhà khoa học giỏi từ các Viện/ Trường đại học để đặt hàng giải quyết bài toán cho doanh nghiệp đó. Các nhà khoa học và doanh nghiệp đặt hàng sẽ được cấp kinh phí và sử dụng các trang thiết bị hiện đại mà nhà nước đã đầu tư cho KITECH để nghiên cứu và tìm ra giải pháp/ công nghệ.

Khi nghiên cứu thành công, KITECH sẽ chuyển giao cho doanh nghiệp bằng nguồn kinh phí mà nhà nước đã đầu tư. 

“Không có KH&CN thì TP.HCM không thể phát triển được như vậy” - 4

Một cách công bằng, TP.HCM đã có nhiều nỗ lực thúc đẩy phát triển KHCN thông qua các chương trình, đề án. TP.HCM đã rất sáng tạo so với các địa phương khác. Tuy nhiên, hiện tác động cụ thể hiện vẫn còn khiêm tốn.

Do đó, tôi cho rằng, TP cũng nên suy nghĩ và tính tới phương án áp dụng cách quản lý này của Hàn Quốc. Tuy nhiên, chúng ta cần cải thiện quy trình và thủ tục, sao cho việc hỗ trợ doanh nghiệp được thuận tiện, nhưng vẫn đảm bảo sự minh bạch và hiệu quả.

Tôi cho rằng, kết nối doanh nghiệp và nhà khoa học phải bằng thiết chế và chính sách. Không có thiết chế và chính sách tương ứng đi kèm để tạo ra động lực thì không thể làm được.

Cảm ơn ông!

“Không có KH&CN thì TP.HCM không thể phát triển được như vậy” - 5

Ngọc Lý (thực hiện)

Tin đọc nhiều

Startup Việt làm app thông minh, biến smartphone thành điều khiển từ xa cho TV, máy lạnh Thay vì sử dụng thiết bị điều khiển tivi, máy lạnh,…riêng...
Cách khôi phục lại các ứng dụng đã xóa trên Android Chỉ với vài thao tác đơn giản, bạn hoàn toàn có thể phục hồi...
Khắc phục lỗi không thể download các tập tin trên mạng Nếu bạn gặp hiện tượng khi nhấn vào liên kết để tải về một...
Các nước trên thế giới đã xây dựng chính quyền điện tử như thế nào? Sự phát triển vũ bão của công nghệ khiến các chính phủ trên...